Akcje, obligacje i gotówka od 1928 roku: co dało najwięcej

Najdłuższy ogólnodostępny szereg rocznych stóp zwrotu z akcji, obligacji skarbowych i krótkoterminowych bonów skarbowych pochodzi z USA. Prowadzi go profesor Aswath Damodaran z NYU Stern i zaczyna się w 1928 roku. Jego 98 lat obejmuje Wielki Kryzys, wojnę światową, inflację lat 70. i kryzys finansowy z 2008 roku. Policzyliśmy, co w tym czasie stałoby się ze 100 $ w każdym z nich, przed inflacją i po niej.

Co stałoby się ze 100 $

Kto w 1928 roku włożyłby 100 $ w akcje z indeksu S&P 500 i reinwestował wszystkie dywidendy, na koniec 2025 roku miałby 1 157 591 $. W obligacjach skarbowych byłoby to 7714 $, a w trzymiesięcznych bonach skarbowych, które najbardziej przypominają gotówkę na koncie oszczędnościowym, 2579 $.

Ceny wzrosły jednak w tym czasie 19-krotnie: 100 $ z 1928 roku odpowiada dziś 1873 $. Po uwzględnieniu inflacji akcje zwiększyły siłę nabywczą 618-krotnie, obligacje 4,1-krotnie, a gotówka tylko 1,4-krotnie.

Aktywo	Rocznie	Rocznie po inflacji	Lata poniżej inflacji	Najgorszy rok
Akcje (S&P 500)	10,0%	6,8%	31 / 98	-43,8% (1931)
Obligacje skarbowe (10 lat)	4,5%	1,5%	42 / 98	-17,8% (2022)
Gotówka (3-miesięczne bony skarbowe)	3,4%	0,3%	40 / 98	0,0% (2014)

Akcje wygrały, ale nie co roku

Akcje dawały średnio 10,0% rocznie, po inflacji 6,8%. Droga nie była prosta. Najgorszy był rok 1931 z wynikiem -43,8%, najlepszy rok 1954 z wynikiem +52,6%. Akcje nie pobiły inflacji w 31 latach na 98.

Kto jednak wytrwał 20 lat, ten po inflacji nie stracił w żadnym z 79 dwudziestoletnich okresów w historii. Najgorzej wypadł okres 1929–1948, który zaczął się tuż przed krachem 1929 roku, a i on zakończył się na +0,6% rocznie po inflacji. Akcje pobiły obligacje w 99% dwudziestoletnich okresów.

• Akcje (S&P 500)
• Obligacje skarbowe (10 lat)
• Gotówka (3-miesięczne bony skarbowe)

2025

• Akcje (S&P 500)8,2%
• Obligacje skarbowe (10 lat)0,3%
• Gotówka (3-miesięczne bony skarbowe)-0,8%

Oś pozioma: ostatni rok dwudziestoletniego okresu. Stopy zwrotu w dolarach po inflacji w USA. Źródło: Damodaran (NYU Stern), BLS, obliczenia własne.

Obligacje i gotówka: spokojniej, ale za inflacją nie nadążają

Gotówka w bonach skarbowych nominalnie nie straciła w żadnym roku. Za inflacją została jednak w 40 latach na 98, a jej najgorsze dwadzieścia lat (1933–1952) zakończyło się na -3,0% rocznie po inflacji. Inflację pobiła tylko w 65% dwudziestoletnich okresów.

Obligacje skarbowe dały po inflacji 1,5% rocznie. Najbardziej zaszkodziła im wysoka inflacja: okres 1962–1981 zakończył się na -2,3% rocznie po inflacji. Najgorszy pojedynczy rok przyszedł niedawno, w 2022 roku, gdy szybko rosły stopy procentowe: -17,8%.

Dekada po dekadzie

Okres	Akcje	Obligacje	Gotówka	Inflacja
1930–1939	+1,1%	+6,1%	+3,1%	-2,0%
1940–1949	+3,0%	-2,7%	-4,6%	5,4%
1950–1959	+16,9%	-1,4%	-0,2%	2,2%
1960–1969	+5,1%	-0,1%	+1,4%	2,5%
1970–1979	-1,3%	-1,8%	-1,0%	7,4%
1980–1989	+11,7%	+6,5%	+3,7%	5,1%
1990–1999	+14,7%	+4,3%	+2,0%	2,9%
2000–2009	-3,4%	+3,6%	+0,2%	2,5%
2010–2019	+11,5%	+2,3%	-1,2%	1,8%
2020–2025 (niepełny)	+10,6%	-4,4%	-1,1%	3,9%

Najlepszą dekadą akcji były lata 1950–1959 (+16,9% rocznie po inflacji), najgorszą lata 2000–2009 (-3,4%). Cała dekada na minusie jest więc możliwa, nawet przy wysokiej średniej długoterminowej.

Co z tego wynika

• Na długo akcje. Przy horyzoncie dwudziestu lat i dłuższym akcje dawały najwięcej i w żadnym dwudziestoletnim okresie nie straciły po inflacji. To historia, nie gwarancja.
• Na krótko gotówka. Pieniądze, których będziesz potrzebować za kilka lat, nie zniosą spadku o kilkadziesiąt procent. Gotówka takiego nie przeżyła, ale powoli przegrywa z inflacją.
• Obligacje nie są wolne od ryzyka. Przy szybko rosnącej inflacji i stopach też traciły, czasem przez dekady.
• Liczby są amerykańskie i w dolarach. Kto z Polski inwestuje w akcje amerykańskie, ponosi dodatkowo wahania kursu złotego wobec dolara, których tu nie uwzględniono. Inne rynki przeżywały inne czasy, a prawdziwy fundusz indeksowy pobiera jeszcze opłaty.

Jak rosłyby Twoje własne oszczędności przy różnych stopach zwrotu, policzysz w kalkulatorze procentu składanego. Jak szybko pieniądze podwajają się przy danej stopie zwrotu, pokazuje reguła 72.