Zasada 4%: ile potrzeba na niezależność finansową

Zasada 4% to najbardziej znana odpowiedź na pytanie, ile pieniędzy potrzeba, żeby żyć z inwestycji. W pierwszym roku wypłaca się 4% zgromadzonego kapitału. W kolejnych latach wypłaca się tę samą kwotę, co roku podniesioną o inflację, niezależnie od tego, co robią rynki.

Wynika z tego prosty rachunek: potrzeba 25-krotności rocznych wydatków.

Skąd wzięła się ta zasada

Zasada opiera się na historii rynku amerykańskiego. W 1994 roku doradca finansowy William Bengen sprawdził, jaka wypłata wytrzymałaby 30 lat w każdym okresie historycznym. W 1998 roku trzech profesorów z Trinity University (Cooley, Hubbard i Walz) policzyło skuteczność różnych wypłat dla różnych proporcji akcji i obligacji. Stąd przekonanie, że 4% „prawie zawsze działa”.

Jak zasada sprawdza się na danych od 1928 roku

Powtórzyliśmy ten sam rachunek na latach 1928–2025: akcje amerykańskie (S&P 500 z dywidendami), dziesięcioletnie obligacje skarbowe USA i inflacja w USA. Portfel co roku w styczniu wraca do wybranej proporcji akcji i obligacji, a wypłata następuje na początku roku. Sprawdziliśmy wszystkie 69 trzydziestoletnie okresy w danych, ze startem od 1928 do 1996 roku.

Przy 75% akcji wypłata 4% wytrzymała 30 lat w 94% okresów. Przy połowie w akcjach było to 93%, przy 100% akcji 93%.

Akcje / obligacje	3%	3,5%	4%	4,5%	5%
100% / 0%	100%	99%	93%	90%	78%
75% / 25%	100%	100%	94%	87%	77%
50% / 50%	100%	100%	93%	83%	67%
25% / 75%	100%	97%	74%	54%	42%
0% / 100%	84%	48%	39%	33%	25%

Widać tu trzy rzeczy:

• Bez akcji zasada nie działa. Portfel z samych obligacji przy 4% wytrzymał tylko w 39% przypadków, z ćwiercią akcji w 74%. Po odliczeniu inflacji obligacje zarabiały w długim terminie niewiele.
• Pół punktu procentowego robi dużą różnicę. Przy 75% akcji wypłata 3,5% wytrzymała w 100% okresów, a 5% tylko w 77%.
• Liczy się moment startu. Najgorzej wypadł start w 1966 roku. Przy 75% akcji można było wtedy wypłacać najwyżej 3,8%, przy połowie w akcjach 3,7%.

Wcześniejsza emerytura: 30 lat to za mało

Zasada 4% zakłada 30 lat. Kto chce przestać pracować w wieku 40 czy 45 lat, potrzebuje pieniędzy na dłużej. Przy 75% akcji wypłata 4% wytrzymała 40 lat w 90% okresów historycznych, a 50 lat tylko w 80% (okresów pięćdziesięcioletnich jest w danych mniej, ostatni zaczyna się w 1976 roku). Wypłata 3,5% wytrzymała 50 lat w 98% przypadków.

Dlatego w kalkulatorze niezależności finansowej zamiast stałego procentu można wybrać oczekiwaną historyczną pewność, a kalkulator sam policzy, ile potrzeba na wybrany okres.

O czym pamiętać

• Opłaty. Zasada zakłada rynkową stopę zwrotu bez kosztów. Przy opłacie 1% rocznie wypłata 4% przy 75% akcji wytrzymała tylko w 87% okresów trzydziestoletnich (przy 0,5% w 94%). Tani fundusz indeksowy jest tu wart bardzo wiele.
• Waluta i inflacja. Dane są amerykańskie i w dolarach. Przy wydatkach w złotych na wynik wpływają też kurs złotego i inflacja w Polsce, która różni się od amerykańskiej.
• Podatki. Zasada dotyczy kwoty wypłacanej z portfela. Ile trafia na konto, zależy od podatków, dlatego lepiej planować z kwotą netto.
• Emerytura i inne dochody. Od chwili otrzymywania emerytury potrzeba mniej z portfela. Kalkulator uwzględni emeryturę i pracę w niepełnym wymiarze.
• Historia nie jest gwarancją. Wyniki pokazują, co stałoby się w przeszłości na jednym rynku. Przyszłość może być gorsza albo lepsza.

Zasada 4% to dobry punkt wyjścia do szybkiego szacunku. Do własnego planu najlepiej policzyć liczby na miarę: wydatki, oszczędności, wiek i udział akcji.

Zobacz też: Ile pieniędzy potrzeba do niezależności finansowej? · Opłata 0,2% czy 1,5% rocznie